Vì sao đầu tư vào vàng giống như một trò chơi với tiền bạc

• Bài viết lấy bối cảnh tháng 1 năm 2026

I. May mắn hay kỹ năng

Khi giá vàng kết thúc năm 2025 với nhiều kỷ lục cao ngất ngưởng, những người lạc quan về vàng dự đoán năm 2026 sẽ còn tăng mạnh hơn nữa. Nhiều người kỳ vọng vàng sẽ một lần nữa vượt trội hơn thị trường chứng khoán toàn cầu và hầu hết mọi tài sản. Có thể đúng. Cũng có thể không.

Tuy nhiên, những nhà đầu tư đã hưởng lợi từ đợt bùng nổ gần đây nên suy nghĩ một cách thấu đáo và tỉnh táo về vai trò của vàng trong danh mục đầu tư của mình. Thành công trong đầu tư vàng gần như phụ thuộc hoàn toàn vào may mắn, chứ không phải kỹ năng. Hãy để tôi giải thích vì sao.

Tôi không dự báo giá vàng. Hơn 50 năm trước, tôi đã học được rằng không nên làm việc đó, dù giá tăng hay giảm. Tại sao ư? Vì không ai có thể dự báo giá vàng một cách nhất quán. Và đó chính là điểm mấu chốt.

Tôi cho ra rằng, hầu hết các lý lẽ ủng hộ việc sở hữu vàng đều là những điều hoang đường, chúng vô giá trị trong việc dự báo. Tôi đã lưu ý rằng, trong lịch sử, vàng biến động mạnh hơn nhiều so với cổ phiếu và trái phiếu, trong khi ít được sử dụng trong công nghiệp và lợi nhuận dài hạn thấp hơn cổ phiếu. Lợi nhuận từ vàng thường chỉ tập trung vào những giai đoạn bùng nổ lớn, suy thoái lớn hoặc những thời kỳ đình trệ kéo dài, đòi hỏi nhà đầu tư phải có khả năng chọn thời điểm mua vào cực kỳ chính xác. Hoặc nhiều khả năng hơn là nhờ may mắn.

II. Những ngộ nhận về vàng

Giá vàng đã biến động thất thường trong năm 2023, kém hơn so với chỉ số MSCI World Index. Sau đó là những đợt tăng giá mạnh vào năm 2024 và bùng nổ năm 2025, đưa giá vàng lên mức cao kỷ lục. Hầu hết các chuyên gia cho rằng thuế quan và căng thẳng địa chính trị đã thúc đẩy xu hướng tìm kiếm “nơi trú ẩn an toàn” trên toàn cầu. Họ cũng cho rằng việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất nhiều hơn nữa sẽ đẩy giá vàng lên cao hơn, vì lãi suất thấp được cho là giúp vàng, một tài sản không sinh lời, trở nên cạnh tranh hơn. Có thể là vậy.

Nhưng đây thực chất chỉ là những biến thể mới dựa trên những ngộ nhận và sai lầm về vàng. Hãy xem xét việc nhiều chuyên gia hiện nay cho rằng, thuế quan gây ra suy thoái kinh tế hoặc lạm phát. Điều này được cho là sẽ thúc đẩy nhu cầu phòng vệ rủi ro. Tuy nhiên, vàng không phải là công cụ phòng vệ đáng tin cậy.

Không có bằng chứng lịch sử nào cho thấy vàng là một lá chắn thuế quan. Tiền lệ lớn duy nhất kể từ khi chế độ bản vị vàng kết thúc vào những năm 1970 là trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Mỹ Donald Trump, khi ông áp đặt thuế quan lên Trung Quốc và đe dọa các quốc gia khác. Khi đó, giá vàng tăng kém hơn so với chỉ số MSCI World, trong khi các chỉ số chứng khoán chủ chốt của hai quốc gia liên quan trực tiếp, S&P 500 và MSCI China, đều mang lại lợi nhuận cao hơn vàng.

Đúng là vàng đã tăng vọt giữa bối cảnh thuế quan năm 2025. Nhưng bản thân thuế quan không phải là nguyên nhân dẫn đến mức tăng trưởng vượt trội đó. Các yếu tố cơ bản cũng không phải là nguyên nhân vì vàng không có yếu tố cơ bản nào cả. Vàng không mang lại lợi nhuận, cổ tức hay lãi suất. Ngoài trang sức, vàng chỉ được sử dụng rất ít trong công nghiệp, chiếm chưa đến 8% tổng lượng tiêu thụ vàng toàn cầu.

Thay vào đó, vàng biến động thuần túy dựa trên tâm lý thị trường. Đó là lý do tại sao lợi nhuận của vàng thường tập trung vào những đợt biến động bất thường và khó dự đoán. Một xu hướng mà những đợt tăng giá gần đây có thể đang lặp lại. Để đạt được mức sinh lời vượt trội với vàng, nhà đầu tư buộc phải tham gia vào những đợt bùng nổ lớn, tránh giai đoạn suy thoái và giai đoạn trì trệ ở giữa các đợt bùng nổ đó. Bản thân tôi không thể dự đoán thời điểm thị trường một cách chính xác như vậy. Và tôi cũng không biết ai có thể làm được điều đó.

Hãy xem xét dữ liệu này: tỷ lệ vàng có lợi nhuận dương trong các chu kỳ 12 tháng liên tiếp kể từ năm 1974 chỉ là 59%, trong khi con số này của chỉ số S&P 500 và chứng khoán thế giới lần lượt là 81% và 78%. Rất ít người có thể xác định chính xác thời điểm mua và bán cổ phiếu. Do đó, việc đặt cược vào vàng là một ý tưởng tồi, vì vàng còn khó xác định thời điểm hơn và gần như hoàn toàn phụ thuộc hoàn toàn vào tâm lý đám đông.

Hơn nữa, tất cả các thị trường vốn, bao gồm cả thị trường hàng hóa như vàng, đều đã phản ánh trước vào giá mọi nỗi sợ hãi như thuế quan hay căng thẳng địa chính trị. Đúng là sự không chắc chắn về thuế quan vẫn còn tồn tại, với Hiệp định thương mại tự do Mỹ – Mexico – Canada (USMCA) đang được xem xét lại và Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đang xem xét tính hợp pháp của thuế quan toàn cầu do Mỹ áp đặt. Nhưng tất cả những điều này đều được thảo luận và theo dõi sát sao. Do đó, chúng phần lớn đã được phản ánh vào giá của tất cả các thị trường vốn.

Về vấn đề lạm phát và thị trường giá xuống, diễn biến năm 2022 đã đập tan mọi quan điểm cho rằng vàng là công cụ phòng ngừa rủi ro này. Lạm phát tăng vọt trong năm 2022, chạm mức 9,1% so với cùng kỳ năm trước tại Mỹ, cùng với sự gia tăng tương tự trên toàn cầu. Tuy nhiên, giá vàng lại giảm. Nó đã giảm 20,1% từ mức cao nhất hồi tháng 3 xuống mức thấp nhất hồi tháng 11, gần như song hành với đà trượt dốc của thị trường chứng khoán thế giới. Đó không phải là tác dụng của một tài sản phòng ngừa rủi ro. Giá vàng đã tăng cùng với thị trường chứng khoán toàn cầu vào năm 2025 khi lạm phát thế giới hạ nhiệt.

Nhiều người lạc quan về vàng cho rằng lãi suất thấp hơn sẽ khiến vàng hấp dẫn hơn. Đó tiếp tục là một lập luận thiếu logic. Lạm phát cao mà nhiều người tin là tốt cho vàng thường kéo theo lãi suất dài hạn tăng. Vậy chẳng lẽ cả khi lãi suất cao và lãi suất thấp đều tốt cho vàng? Điều đó thật nực cười. Nó không thể đúng theo cả hai chiều.

Những ai đã kiếm được lợi nhuận từ đợt bùng nổ vàng năm 2025 không nên quá tự mãn. Thay vào đó, đây là lúc thích hợp để suy nghĩ về một chiến lược dài hạn dễ dự báo hơn, với khả năng mang lại lợi nhuận cao hơn và mức độ biến động thấp hơn.

Ghi chú: Kenneth Fisher thành lập Fisher Investments vào năm 1979, tính đến ngày 31/12/2025, đây là một công ty tư vấn đầu tư và quản lý tài sản với tổng giá trị hơn 386 tỷ đô la Mỹ.

– Tham khảo Kenneth Fisher