Làm thế nào để tránh thua lỗ khi mua cổ phiếu trong thị trường gấu

• Bài viết lấy bối cảnh vào tháng 1 năm 2026

I. Cái bẫy mang tên “cơ hội mua vào”

Giới truyền thông thường giật những tiêu đề lớn như: “Hãy mua khi thị trường giảm điểm”. Họ cho rằng những người mua vào khi cổ phiếu đang giảm giá sẽ biến khoản lỗ tạm thời thành lợi nhuận khổng lồ khi thị trường phục hồi. Do đó, một số người coi sự sụt giảm của chỉ số OMX (Đan Mạch) là “cơ hội mua vào”. Tuy nhiên, việc mua những cổ phiếu đang rơi tự do với hy vọng vận may sẽ đảo chiều thường mang lại lợi nhuận thấp trong cả thị trường giá lên lẫn giá xuống.

Những giao dịch mua bán như vậy thường đòi hỏi phải có sẵn một lượng tiền để mua cổ phiếu đang giảm giá. Nhưng như tôi đã lưu ý, việc giữ quá nhiều tiền trong một thị trường giá lên sẽ gây ra chi phí cơ hội rất lớn do lợi suất thấp, điều mà thị trường chứng khoán toàn cầu đang trải qua hiện nay. Chưa kể lạm phát sẽ không ngừng bào mòn giá trị của số tiền đó.

Trong thị trường gấu, như OMX hiện tại, việc mua khi giá giảm chỉ thực sự có hiệu quả nếu bạn mua đúng vào đợt sụt giảm cuối cùng trước khi hồi phục. Thế nhưng, con đường đi tới đáy đó lại đầy rẫy những ổ gà, và những ổ gà lớn nhất thường xuất hiện sau cùng. Bạn có thể mua cổ phiếu đang giảm giá trong suốt giai đoạn suy thoái, như nhiều chuyên gia đã khuyến nghị trong đợt giảm giá của Novo Nordisk năm 2025, và kết quả là hết sạch tiền khi giá cổ phiếu vẫn tiếp tục lao dốc.

Quá trình này có thể kéo dài cho đến khi thị trường thực sự chạm đáy, thời điểm mà những biến động cực lớn sẽ khiến bạn sợ hãi không dám giải ngân thêm, hoặc tệ hơn là bị “call margin” nếu bạn đã vay tiền để mua cổ phiếu.

II. Thời điểm là yếu tố then chốt

Kết quả đầu tư của bạn sẽ tốt hơn hẳn nếu bạn có khả năng tính toán chính xác thời điểm mua vào tại vùng đáy. Có thể chỉ số OMX đang ở vùng đáy, cũng có thể không, nhưng câu hỏi đặt ra là: Liệu bạn có giỏi đến mức đó trong việc xác định đúng thời điểm thị trường? Chỉ một số ít người làm được điều đó. Đa số nhà đầu tư cá nhân thường mua vào khi họ cảm thấy lạc quan, thường là khi giá cổ phiếu đạt đỉnh, và bán ra khi họ sợ hãi. Thông thường là sau những đợt giảm mạnh.

“Dòng vốn không bao giờ quyết định hướng đi của thị trường”

Kể từ khi bắt đầu thu thập dữ liệu tổng lợi nhuận vào năm 1994, chỉ số MSCI Denmark đạt mức lợi nhuận trung bình hàng năm là 13,1% tính đến cuối năm 2024. Nếu bạn bỏ lỡ chỉ 10 ngày tăng điểm cao nhất trong giai đoạn này, lợi nhuận sẽ giảm xuống còn 9,6%. Nếu bạn bỏ lỡ cả 20 ngày tăng điểm cao nhất, lợi nhuận sẽ giảm xuống còn 7,2%.

Tại sao, việc mua vào khi thị trường giảm giá lại phổ biến như vậy? Lý do là vì rất ít người còn nhớ về những đợt thị trường giá xuống do suy thoái kinh tế toàn cầu gây ra, khác với tình trạng sụt giảm của OMX hiện nay do ảnh hưởng riêng lẻ từ mã cổ phiếu Novo Nordisk tạo ra. Đợt thị trường gấu thực sự gần nhất đã kết thúc từ năm 2009, tức là gần 17 năm trước. Đó là lý do tại sao nhiều người tin rằng việc mua cổ phiếu đang lao dốc sẽ ngăn chặn (hoặc đảo ngược) thị trường gấu. 

Đó chỉ là một biến thể của một huyền thoại cũ: rằng dòng vốn vào và ra khỏi thị trường chứng khoán quyết định chu kỳ thị trường. Nhưng điều đó không đúng. Vì đối với mỗi người mua, luôn có một người bán đối ứng ở phía bên kia.

III. Hãy học hỏi từ lịch sử

Hãy xem xét điều này: Vào tháng 2 năm 2000, các nhà đầu tư Mỹ đã rót 50 tỷ đô la vào các quỹ cổ phiếu và tiếp tục đầu tư sau đó. Thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh mẽ vào thập niên 1990 và đạt đỉnh vào tháng tiếp theo. Sau hai năm tồi tệ, vào tháng 7 năm 2002 các nhà đầu tư Mỹ đã rút 55 tỷ đô la, và đà bán tháo tiếp tục kéo dài sang năm 2003. Một thị trường giá lên mới bắt đầu vào tháng 10 năm 2002.  Điều tương tự cũng diễn ra quanh vùng đáy năm 2009.

“Hãy trang bị cho mình sự kiên nhẫn và niềm tin vào sự phát triển trong dài hạn”

Trong năm 2025, người Anh đã rút hàng tỷ kroner (đơn vị tiền tệ) khỏi thị trường chứng khoán trong sáu tháng tính đến tháng 11. Thế nhưng, cổ phiếu Anh tăng 19% (tính theo đồng kroner) tính đến ngày 26 tháng 12, hiệu suất tốt nhất trong số các thị trường trên toàn cầu.

Ngược lại, người Đan Mạch đã tăng cường đầu tư vào các quỹ cổ phiếu trong 12 trên 16 tháng kể từ khi chỉ số OMX đạt đỉnh vào năm 2024 (cho đến tháng 10 năm 2025). Dòng vốn không bao giờ quyết định hướng đi của thị trường. Vì vậy, hãy từ bỏ lối tư duy phi logic là mua vào khi thị trường đang giảm. Hãy trang bị cho mình sự kiên nhẫn và niềm tin vào sự phát triển trong dài hạn.

Ghi chú: Kenneth Fisher thành lập Fisher Investments vào năm 1979, tính đến ngày 31/12/2025, đây là một công ty tư vấn đầu tư và quản lý tài sản với tổng giá trị hơn 386 tỷ đô la Mỹ.

– Tham khảo Kenneth Fisher