Bài học đầu tư vượt thời gian từ Warren Buffett

I. Nguyên tắc đầu tư cốt lõi

George Goodman: Những người khác có cách tiếp cận thực tế hơn cũng rất thành công. Hãy lấy Warren Buffett ở Omaha, Nebraska làm ví dụ. Nếu bạn đầu tư 10.000 đô la vào công ty Berkshire Hathaway của ông ấy năm 1965, bạn sẽ có một triệu đô la ngày hôm nay. Warren là một chương trong cuốn sách Supermoney năm 1972 của tôi, vì vậy tôi đã biết ông ấy từ lâu. Ông đã học nghề từ Benjamin Graham, người đứng đầu bộ môn phân tích chứng khoán tại Đại học Columbia. Tôi không nghĩ Warren từng xuất hiện trên truyền hình cho đến cuộc phỏng vấn này, và chắc chắn ông chưa bao giờ tìm kiếm sự chú ý của công chúng. Nhưng gần đây ông đã nhận được rất nhiều sự quan tâm khi trở thành nhân vật chủ chốt trong thương vụ Capital Cities thâu tóm ABC. Warren sẽ là cổ đông lớn nhất của công ty mới và giá trị tài sản ròng của ông hiện đã vượt 500 triệu đô la. Nhưng khi tôi nói chuyện với ông ấy vào mùa thu năm ngoái tại văn phòng của ông ở Omaha, ông ấy đã thể hiện phong cách đầu tư vô cùng đơn giản và hoàn hảo, đúng như tính cách của ông. 

Warren Buffett: Quy tắc đầu tiên của đầu tư là: Đừng thua lỗ. Và quy tắc thứ hai của đầu tư là: Đừng quên quy tắc đầu tiên. Và đó là tất cả các quy tắc. Ý tôi là, nếu bạn mua những thứ với giá thấp hơn nhiều so với giá trị thực của chúng, và bạn mua một nhóm những thứ như vậy, về cơ bản bạn sẽ không bị thua lỗ. 

George Goodman: Warren, ông cho rằng phẩm chất quan trọng nhất đối với một nhà đầu tư là gì? 

Warren Buffett:Đó là phẩm chất về tính cách, chứ không phải phẩm chất về trí tuệ. Bạn không cần chỉ số IQ quá cao trong lĩnh vực này. Ý tôi là, bạn cần đủ IQ để đi từ đây đến trung tâm thành phố Omaha, nhưng bạn không cần phải là kiện tướng cờ vua hay nằm trong top những người chơi bài giỏi nhất hoặc những thứ tương tự. Bạn cần một tính cách ổn định. Bạn cần một tính cách không quá hòa nhập với đám đông hay chống lại đám đông, bởi vì đây không phải là lĩnh vực dựa trên thăm dò ý kiến, mà là lĩnh vực cần tư duy. Và Benjamin Graham từng nói rằng bạn không đúng hay sai chỉ vì một nghìn người đồng ý với bạn. Và bạn cũng không đúng hay sai chỉ vì một nghìn người không đồng ý với bạn. Bạn đúng vì những luận điểm và lý lẽ của bạn đều chính xác. 

II. Sự khác biết giữa giá và giá trị

George Goodman: Ông làm gì khác biệt so với 90% các nhà quản lý quỹ khác trên thị trường?

Warren Buffett: Chắc chắn rồi, hầu hết các nhà đầu tư chuyên nghiệp đều tập trung vào những gì cổ phiếu có khả năng làm trong một hoặc hai năm tới và họ có đủ loại phương pháp tiếp cận phức tạp. Họ thực sự không coi mình là người sở hữu một phần của doanh nghiệp. Bài kiểm tra thực sự để xem bạn đang đầu tư dựa trên quan điểm giá trị hay không, chính là việc liệu bạn có quan tâm đến việc thị trường chứng khoán có mở cửa vào ngày mai hay không. Nếu bạn đang đầu tư vào một cổ phiếu tốt, thì việc thị trường chứng khoán đóng cửa trong 5 năm cũng không nên ảnh hưởng đến bạn. Bảng giá chỉ cho tôi biết giá cả. Thỉnh thoảng tôi có thể xem giá để xem liệu giá đó quá rẻ hay quá cao, nhưng giá cả không nói lên điều gì về một doanh nghiệp cả. Chính các số liệu kinh doanh mới cho tôi biết một số điều về doanh nghiệp đó, nhưng giá cổ phiếu thì không nói lên điều gì về doanh nghiệp cả. Tôi thích định giá cổ phiếu hoặc doanh nghiệp trước. Thậm chí không cần biết giá, để không bị ảnh hưởng bởi giá cả khi thiết lập định giá của mình, rồi sau đó mới xem xét giá để xem liệu nó có quá khác biệt so với giá trị mà tôi ước tính hay không. 

George Goodman: Vậy là Buffett đã chọn ở lại nơi này, Omaha, Nebraska, nơi ngô mọc chỉ cách trung tâm thành phố vài phút. Omaha là một thành phố xinh đẹp, nhưng chẳng ai nói nó là trung tâm tài chính của thế giới cả. Ở đây, thứ duy nhất tạo nên tiếng ồn ào lại là những con vật bốn chân. Ông không thấy Omaha hơi lạc lõng so với giới đầu tư hay sao? 

Warren Buffett: Thật ra thì, dù bạn có tin hay không, chúng tôi vẫn nhận được thư từ, các ấn phẩm định kỳ và tất cả thông tin cần thiết để đưa ra quyết định. Và không giống như Phố Wall, bạn sẽ nhận thấy ở đây không có năm mươi người đến thì thầm vào tai chúng tôi rằng chúng tôi nên làm việc này hay việc kia chiều nay. 

George Goodman: Ông có nhận thấy sự thiếu sự kích thích ở đây không?

Warren Buffett: Tôi thích việc thiếu sự kích thích đó. Ở đây chúng tôi nhận được thông tin thực tế, chứ không phải sự kích thích. 

George Goodman: Làm sao ông có thể tránh xa Phố Wall? 

Warren Buffett: Nếu tôi ở Phố Wall, có lẽ tôi đã nghèo hơn nhiều. Bạn dễ bị kích thích quá mức khi làm việc ở Phố Wall. Bạn nghe được rất nhiều thứ. Và bạn có thể mất tập trung, mà sự tập trung ngắn hạn không có lợi cho lợi nhuận dài hạn. Còn ở đây, tôi chỉ cần tập trung vào giá trị thực sự của các doanh nghiệp. Tôi không cần phải ở Washington để tìm hiểu giá trị của tờ báo Washington Post. Và tôi cũng không cần phải ở New York để tìm hiểu giá trị của một công ty nào khác. Rất đơn giản. Đó là một quá trình tư duy và quá trình tư duy càng ít ồn ào thì bạn càng có lợi. 

George Goodman: Quá trình tư duy là gì? 

Warren Buffett: Quá trình tư duy giúp xác định trình độ của bạn, xác định lĩnh vực chuyên môn của bạn trong việc định giá doanh nghiệp. Và sau đó, trong phạm vi năng lực đó, bạn tìm kiếm bất cứ thứ gì đang được bán với giá rẻ nhất so với giá trị thực. Và có rất nhiều thứ mà tôi không đủ khả năng để đánh giá. Có một vài thứ mà tôi đủ khả năng để đánh giá. 

III. Vòng tròn năng lực

George Goodman: Ông đã bao giờ mua cổ phiếu của một công ty công nghệ chưa?

Warren Buffett: Tôi thực sự chưa mua. 

George Goodman: Trong ba mươi năm đầu tư, không một công ty nào sao?

Warren Buffett: Tôi không hiểu bất kỳ công ty nào trong số đó.

George Goodman: Vậy ông chưa bao giờ sở hữu cổ phiếu của một công ty công nghệ, ví dụ như IBM?

Warren Buffett: Đó là một công ty tuyệt vời. Nhưng tôi chưa từng sở hữu cổ phiếu của IBM.

George Goodman: Vậy là, cuộc cách mạng công nghệ đang diễn ra mà ông lại không tham gia? 

Warren Buffett: Nó đang diễn ra ngay trước mắt tôi. 

George Goodman: Điều đó có ổn với ông không? 

Warren Buffett: Không sao cả. Tôi không cần phải kiếm tiền trong mọi cuộc chơi. Có rất nhiều thứ tôi không biết, và điều đó có thể là một điều đáng tiếc. Nhưng bạn biết đấy, tại sao tôi phải biết tất cả mọi thứ, tôi đâu có bỏ nhiều công sức vào đó. Trong lĩnh vực chứng khoán, mỗi ngày bạn đều được chào bán hàng nghìn cổ phiếu của các tập đoàn lớn của Mỹ với mức giá thay đổi liên tục và bạn không cần phải đưa ra bất kỳ quyết định nào. Bạn không bị ép buộc bởi bất cứ điều gì. Trong môn thể thao này bạn không bị tính phạm lỗi. Người ném bóng chỉ đứng đó và ném bóng về phía bạn. Và nếu bạn đang chơi bóng chày thực sự, và bóng ở giữa đầu gối và vai, bạn là vung gậy hoặc là bị trọng tài cho là phạm lỗi. Nếu bạn phạm lỗi quá nhiều, bạn sẽ bị loại. Trong lĩnh vực chứng khoán, bạn ngồi đó và họ đưa ra cổ phiếu US Steel ở mức 25, rồi General Motors ở mức 16. Bạn không cần phải mua bất kỳ cổ phiếu nào trong số đó. Có thể đó là những cơ hội tuyệt vời để vung gậy, nhưng nếu bạn không đủ kiến thức, bạn không cần phải vung gậy. Và bạn có thể ngồi đó và xem hàng nghìn cú ném bóng, cuối cùng cũng tìm được một cú nén đúng như ý muốn, một cú ném mà bạn hiểu rõ, và rồi bạn vung gậy. 

George Goodman: Vậy là ông có thể không vung gậy trong sáu tháng?

Warren Buffett: Có thể sẽ không vung gậy trong hai năm. 

George Goodman: Chẳng phải điều đó rất nhàm chán sao? 

Warren Buffett: Điều đó sẽ khiến hầu hết mọi người cảm thấy nhàm chán, và chắc chắn sự nhàm chán là vấn đề của hầu hết các nhà quản lý quỹ chuyên nghiệp. Nếu họ ngồi ngoài một hoặc hai hiệp đấu, họ không chỉ cảm thấy bồn chồn mà khách hàng của họ còn bắt đầu la hét “Vung gậy đi, đồ vô dụng” từ trên khán đài. Và điều đó rất khó đối với mọi người. 

George Goodman: Warren, cách tiếp cận của ông có vẻ rất đơn giản, tại sao không phải ai cũng làm theo? 

Warren Buffett: Vâng, tôi nghĩ một phần là vì nó quá đơn giản. Ví dụ, giới học thuật tập trung vào đủ loại loại biến số. 

George Goodman: Khi nói đến giới học thuật, ông muốn nói đến các giáo sư tài chính trong trường kinh doanh? 

Warren Buffett: Đúng vậy. Một phần vì dữ liệu đã có sẵn. Vì vậy, họ tập trung vào việc, liệu nếu bạn mua cổ phiếu vào thứ Ba và bán chúng vào thứ Sáu, bạn sẽ có lợi hơn hay không. Hoặc nếu bạn mua chúng vào những năm bầu cử và bán chúng vào những năm khác, bạn sẽ có lợi hơn. Hoặc nếu bạn mua cổ phiếu của các công ty nhỏ. Có rất nhiều biến số như vậy vì dữ liệu đã có sẵn. Và họ học cách phân tích dữ liệu. Và như một người bạn của tôi thường nói, đối với người cầm búa thì mọi thứ đều trông giống như cái đinh. Và một khi bạn có được những kỹ năng này, bạn sẽ rất muốn sử dụng chúng bằng cách nào đó. Nhưng điều đó không quan trọng. Nếu tôi được mời tham gia một cơ hội kinh doanh, liệu việc tôi mua nó vào thứ Ba hay thứ Bảy, hay trong năm bầu cử, có tạo ra sự khác biệt nào đối với tôi không? Đó không phải là điều mà một doanh nhân nghĩ đến khi mua doanh nghiệp. Vậy tại sao phải suy nghĩ về điều đó khi mua cổ phiếu? Bởi vì cổ phiếu chỉ là một phần sở hữu của doanh nghiệp.

Ghi chú: George Goodman (bút danh Adam Smith) là một người bạn thân thiết của Warren Buffett.

– Tham khảo bài phỏng vấn của Warren Buffett trong chương trình Adam Smith’s Money World vào năm 1985