Sự kết hợp nguy hiểm giữa sự thiếu hiểu biết và tiền vay mượn

Tại Đại hội cổ đông thường niên của Berkshire Hathaway năm 1994, một câu hỏi về sự sụt giảm của cổ phiếu Dell đã mở ra cuộc thảo luận về các công cụ phái sinh. Chúng ta hãy cùng nhau khám phá câu chuyện của ngày hôm nay.

Người tham dự: Tôi tên là Michael Mullen đến từ Omaha. Xin ông cho biết ý kiến về việc sử dụng các công cụ phái sinh? Tôi nhận thấy cổ phiếu của Dell Computer đã giảm 2,5 điểm vào thứ Sáu vừa qua, do mất giá các công cụ phái sinh.

Warren Buffett: Câu hỏi này là về các công cụ phái sinh. Ngay trong hội trường này hiện có tác giả của bài viết hay nhất mà các bạn nên đọc về chủ đề đó. Khoảng một tháng trước, trên tờ Fortune có một bài viết của Carol Loomis về các công cụ phái sinh, đó là một bài viết xuất sắc.

Trong hội trường này, chúng ta cũng có một số người đang làm kinh doanh phái sinh đến từ Salomon.

Đây là một chủ đề rất rộng. Như chúng tôi đã nói năm ngoái, khi có người hỏi “câu chuyện tài chính lớn nhất của thập niên 90 là gì”, chúng tôi đã trả rằng mình không biết. Nhưng nếu phải chọn một chủ đề thì đó có thể là các công cụ phái sinh vì chúng cho phép sử dụng đòn bẩy tài chính ở mức độ cực lớn và đôi khi những người tham gia lại không hiểu hết về chúng.

Và bất cứ khi nào bạn kết hợp giữa sự thiếu hiểu biết với tiền đi vay (magrin) bạn có thể nhận được một số hậu quả rất xấu.

Đặc biệt là khi các con số trở nên mơ hồ. Các bạn hẳn đã thấy điều đó gần đây qua thông báo của Procter & Gamble (P&G).

Tôi không nắm rõ chi tiết về các sản phẩm phái sinh của P&G, nhưng theo báo chí đưa tin, ban đầu chỉ là các hợp đồng hoán đổi lãi suất đến cuối cùng lại trở thành việc P&G phải thực hiện bán quyền chọn bán trên một lượng lớn trái phiếu chính phủ Mỹ và, tôi nghĩ, còn của một quốc gia khác nữa. Và bất cứ khi nào bạn chuyển từ việc bán xà phòng sang bán quyền chọn bán trái phiếu, đó là một bước nhảy rất lớn. (Warren đã so sánh đầy hài hước vì P&G là tập đoàn đa quốc gia hàng đầu của Hoa Kỳ, thành lập năm 1837, chuyên sản xuất và kinh doanh các mặt hàng tiêu dùng nhanh như chăm sóc cá nhân, gia đình, vệ sinh và sức khỏe)

Việc có khả năng vay mượn những khoản tiền khổng lồ kết hợp với cơ hội trở nên giàu có hoặc nghèo khó chỉ trong chớp mắt, lịch sử đã chứng minh đây luôn là công thức dẫn đến rắc rối vào một thời điểm nào đó.

Các công cụ phái sinh sẽ không biến mất. Chúng phục vụ cho những mục đích hữu ích nhất định, nhưng tôi chỉ muốn nói rằng chúng tiềm ẩn rủi ro như vậy.

Tôi không nghĩ ra được bất cứ việc gì chúng tôi đã làm mà có thể coi là tương tự như phái sinh. Charlie?

Charlie Munger: Không.

Warren Buffett: Có lẽ tôi phải ngắt lời anh ấy nếu anh ấy định nói dài như vậy. Anh có muốn bổ sung thêm điều gì vào lời phát biểu “dài dòng” của mình không?

Charlie Munger: Không.