Liệu bong bóng trí tuệ nhân tạo (AI) có sắp vỡ?

• Bài viết lấy bối cảnh vào tháng 1 năm 2026

Đối với nhiều người, cổ phiếu các công ty AI (trí tuệ nhân tạo) đã tăng quá cao và quá nhanh, báo hiệu một cú sụp đổ giống như những năm đầu thập niên 2000. Nhưng khi đó, các công ty internet hầu như không tạo ra lợi nhuận và chi tiêu bừa bãi cho đến khi phá sản …

I. Lịch sử có lặp lại

Tôi không đồng ý với quan điểm này. Mặc dù tâm lý thị trường đã cải thiện, nhưng không có cơ sở nào để so sánh sự trỗi dậy của AI với bong bóng dot-com cuối thập niên 1990. Bằng chứng là: những cảnh báo liên tục xuất hiện lại cho thấy bong bóng đó không hề tồn tại.

Dù tính theo đồng tiền nào, nhóm công nghệ đã tăng hơn gấp đôi từ năm 2022, vượt trội so với thị trường chung.

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra sự hứng thú. Những cổ phiếu hưởng lợi trực tiếp nhất (chủ yếu tại Mỹ) đã tăng vọt. Tuy nhiên, đồng euro mạnh lên đang làm suy yếu hiệu suất tính bằng euro: tính đến ngày 19 tháng 12 năm 2025, lĩnh vực công nghệ toàn cầu (tech) chỉ tăng trưởng 9% nếu tính bằng euro. Tuy nhiên, tính bằng đô la, lĩnh vực này đã tăng 23% trong năm 2025, góp phần lớn vào mức tăng 21% của thị trường chứng khoán toàn cầu. Dù tính theo đồng tiền nào, nhóm công nghệ đã tăng hơn gấp đôi từ năm 2022, vượt trội so với thị trường chung.

II. Đầu tư và nỗi lo sợ

Đến năm 2025, các công ty đã đầu tư hơn 362 tỷ euro vào trí tuệ nhân tạo, bao gồm trung tâm dữ liệu, chip, máy chủ, v.v. Tại Liên minh châu Âu (EU) và Bỉ, đầu tư vào trung tâm dữ liệu đang bùng nổ, và các chuyên gia dự đoán tốc độ tăng trưởng hàng năm của lĩnh vực này là 13,5% cho đến năm 2030. Có rất nhiều dự đoán về trí tuệ nhân tạo.

Một số người khác lo ngại rằng các công ty AI sẽ phát hành thêm nợ và sử dụng hình thức tài trợ vòng tròn.

Những người bi quan lo ngại về việc chi tiêu đầu tư quá mức hoặc các công ty sẽ gặp khó khăn trong việc tìm ra cách ứng dụng AI để mang lại lợi nhuận rõ ràng. Một số người tin rằng AI thực sự sẽ thay đổi thế giới, nhưng điều đó chỉ xảy ra sau khi các cổ phiếu bị định giá quá cao sụp đổ. Một số khác lại vẽ ra kịch bản đen tối khi robot được trang bị AI sẽ thay thế việc làm của con người … hoặc thậm chí là đe dọa sự tồn vong của nhân loại.

Một số người khác lo ngại rằng các công ty AI sẽ phát hành thêm nợ và sử dụng hình thức tài trợ vòng tròn. Đúng là một số công ty có phát hành trái phiếu, nhưng hầu hết các ông lớn công nghệ đều đang nắm giữ lượng tiền lớn hơn cả nợ vay. Hình thức tài trợ vòng tròn được cho là làm nổi bật sự mong manh của các công ty AI: nhà cung cấp rót vốn cho các công ty AI, rồi các công ty AI lại dùng tiền để mua sản phẩm/dịch vụ của chính nhà cung cấp đó. Nhưng các giao dịch kiểu này chỉ chiếm dưới 4% tổng chi tiêu của các công ty AI lớn.

III. Những điểm khác biệt so với bong bóng dot-com

Chúng ta hãy xem xét một số sự thật.

Thứ nhất, các cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo đang tăng vọt chủ yếu là của các công ty khổng lồ có lợi nhuận cũng tăng mạnh.

Thứ hai, hầu hết các công ty này phát triển nhờ dòng tiền sẵn có chứ không phải bằng cách phát hành trái phiếu hoặc cổ phiếu.

Thứ ba, doanh số bán hàng tăng trưởng mạnh và việc triển khai AI không hề bào mòn lợi nhuận. Năm 2023, tỷ suất lợi nhuận trung bình của các công ty công nghệ toàn cầu là 47%. Hiện nay, con số này đã lên tới 51%.

Tình hình hiện nay khác với bong bóng dot-com và thị trường gấu đầu những năm 2000. Khi đó, các công ty internet thu được ít lợi nhuận và chi tiêu vô tội vạ, đôi khi đến mức phá sản. Điểm giống nhau duy nhất là cổ phiếu của các công ty công nghệ đều đắt đỏ. Nhưng, bất chấp những lời đồn thổi, định giá không có khả năng dự báo chắc chắn hướng đi của thị trường.

IV. Một tấm biển không hề nói dối

Dấu hiệu rõ nhất cho thấy chúng ta chưa ở trong bong bóng chính là số lượng người đang khẳng định “đây là một bong bóng”. Bong bóng thực sự thường hình thành trong bối cảnh thờ ơ chung, khi một vài lời cảnh báo bị lu mờ bởi vô số cơ hội mà các nhà đầu tư nhìn thấy. Hiện nay, những người lo ngại về bong bóng được coi là “khôn ngoan”. Và đây chính là một tín hiệu đặc trưng của thị trường giá lên!

Bong bóng dẫn đến hàng loạt vụ phá sản và trên hết, phần lớn là không thể dự đoán được

Cổ phiếu công nghệ có thể giảm (hoặc tăng), nhưng cần nhiều hơn thế để gọi đó là bong bóng. Bong bóng dẫn đến hàng loạt vụ phá sản và trên hết, phần lớn là không thể dự đoán được. Hãy nhớ rằng cựu Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Alan Greenspan đã cảnh báo về “sự hưng phấn phi lý” vào năm 1996, hơn ba năm trước khi bong bóng vỡ! Trong quãng thời gian đó, cổ phiếu công nghệ của Mỹ đã tăng thêm 542% trước khi đạt đỉnh, còn thị trường chứng khoán Mỹ nói chung đã tăng 194%. Ngay cả châu Âu, với ảnh hưởng của công nghệ ít hơn, cũng đã tăng 132%! Vì vậy, bán ra quá sớm thường phải trả cái giá đắt cho sự tự tin thái quá.

Nỗi sợ đã lấn át lòng tham vào giữa thập niên 1990. Cũng như hiện nay, điều đó góp phần xây dựng nên “bức tường lo âu” một khái niệm mà thị trường chứng khoán thường rất ưa thích để “leo lên” và chinh phục các đỉnh cao mới. Chúng ta cần học cách chấp nhận thực tế này.

Ghi chú: Kenneth Fisher thành lập Fisher Investments vào năm 1979, tính đến ngày 31/12/2025, đây là một công ty tư vấn đầu tư và quản lý tài sản với tổng giá trị hơn 386 tỷ đô la Mỹ.

– Tham khảo Kenneth Fisher