Đừng tin tưởng một cách mù quáng vào các chỉ số định giá … chúng không cho biết xu hướng giá cổ phiếu

• Bài viết lấy bối cảnh vào tháng 12 năm 2025

INhiều nhà đầu tư tin rằng tỷ lệ giá trên thu nhập (P/E) và các chỉ số định giá khác là nhân tố quyết định giá cổ phiếu trong tương lai. Chính vì vậy, tỷ lệ P/E toàn cầu hiện đang ở mức cao đang làm dấy lên nỗi sợ hãi và sự bi quan. Điều này cũng tác động tiêu cực lên thị trường chứng khoán Hàn Quốc vốn đang bị định giá thấp.

Tuy nhiên, các chỉ số định giá không thể dự báo được hướng đi của giá cổ phiếu. Chúng chưa bao giờ làm được điều đó. Lịch sử đã chứng minh rằng, tỷ lệ giá trên thu nhập cao không hề đưa ra bất kỳ tín hiệu dự báo cụ thể nào. Điều này nghe có vẻ kỳ lạ. Các chuyên gia luôn coi các chỉ số như tỷ lệ giá trên thu nhập hoặc tỷ lệ giá trên doanh thu (vốn hóa thị trường chia cho doanh thu) là “công cụ định thời điểm” trên thị trường chứng khoán. Logic của họ là chỉ số thấp có nghĩa là cổ phiếu đang “rẻ”, vì vậy hãy mua vào. Còn chỉ số cao đồng nghĩa với “bong bóng”, vì vậy hãy bán ra.

Tuy nhiên, điều này không chính xác. Nhìn vào chỉ số Morgan Stanley Capital International Korea Index (MSCI Hàn Quốc) cho thấy tỷ lệ giá trên thu nhập (P/E) hầu như không có khả năng giải thích cho biến động của giá cổ phiếu. Kể từ năm 2004, tỷ lệ P/E vào đầu năm (sử dụng thu nhập của 12 tháng trước đó) trên thị trường chứng khoán Hàn Quốc chỉ giải thích được 1% lợi nhuận của năm tiếp theo. Ngay cả khi kéo dài khoảng thời gian theo dõi, kết quả cũng không thay đổi đáng kể. Tỷ lệ P/E vào đầu năm chỉ giải thích được khoảng 3% lợi nhuận trong ba năm tiếp theo và hơn 10% lợi nhuận trong năm năm tiếp theo.

Tình hình tương tự cũng diễn ra trên thị trường toàn cầu. Nhìn vào chỉ số MSCI World Index, tính bằng đô la Mỹ, kể từ năm 1970, tỷ lệ giá trên thu nhập (P/E) giải thích được 8%, 18% và 26% lợi nhuận trong trong một, ba và năm năm tiếp theo, tương ứng. Ngay cả trong những trường hợp chỉ số P/E có khả năng giải thích tốt nhất, thì khoảng 3/4 lợi nhuận trong năm năm tiếp theo vẫn không liên quan đến chỉ số P/E.

Lý do rất rõ ràng: định giá là thông tin quá phổ biến nên phần lớn đã được phản ánh trước vào giá cổ phiếu. Hơn nữa, giá cổ phiếu luôn phản ánh kỳ vọng tương lai, trong khi lợi nhuận doanh nghiệp lại phản ánh những gì đã xảy ra trong quá khứ. Ví dụ, năm 2009, thị trường chứng khoán toàn cầu tăng mạnh do kỳ vọng phục hồi sau suy thoái, mặc dù lợi nhuận doanh nghiệp lúc đó vẫn đang chịu cú sốc khủng hoảng và chưa hề hồi phục. Tỷ lệ giá trên thu nhập (P/E) của chỉ số MSCI World Index đạt gần 30 lần, nhưng thực tế cho thấy đây lại là cơ hội mua vào cực tốt.

Tất nhiên, có những giai đoạn tỷ lệ giá trên thu nhập cao thường đi kèm với hiệu suất đầu tư kém. Năm 2000, thị trường chứng khoán toàn cầu bắt đầu với tỷ lệ giá trên thu nhập là 36 lần, và lợi nhuận bình quân năm trong năm năm tiếp theo là -4%. Tuy nhiên, các ví dụ ngược lại cũng rất nhiều. Năm 2021, thị trường chứng khoán toàn cầu khởi đầu với tỷ lệ giá trên thu nhập là 28 lần, nhưng đã tăng 33%, dù con số này cao hơn cả mức định giá 24 lần hiện nay. Thị trường chứng khoán Hàn Quốc cũng bắt đầu với tỷ lệ giá trên thu nhập là 33 lần vào năm 2010, nhưng đã tăng 24% trong năm đó, vượt trội so với thị trường toàn cầu. Trong giai đoạn từ 2009 đến 2025, phần lớn thời gian thị trường toàn cầu và Mỹ duy trì mức P/E cao, nhưng tính đến tháng trước, mức tăng trưởng đạt được lần lượt là 665% và 1018%.

Các chỉ số định giá có thể hữu ích trong việc lựa chọn cổ phiếu giá trị, nhưng không phù hợp để phán đoán xu hướng chung của thị trường. Nỗi sợ P/E cao là không đúng, và nỗi sợ làm giảm kỳ vọng, mà kỳ vọng thấp lại có thể trở thành chất xúc tác cho giá cổ phiếu tăng.

Ghi chú: Kenneth Fisher thành lập Fisher Investments vào năm 1979, tính đến ngày 31/12/2025, đây là một công ty tư vấn đầu tư và quản lý tài sản với tổng giá trị hơn 386 tỷ đô la Mỹ.

– Tham khảo Kenneth Fisher